14 juli:  naar Burgos 12,5 km. 13-33 graden. Onze laatste kilometers! We dalen af naar Burgos. We nemen na de brug over de snelweg de groene route langs de rivier de Arlanzón Burgos in. 

Een korte route vandaag om genoeg tijd te hebben om Burgos te bekijken. Eerst lopen we naar het volgende dorpje Orbanejo, steken de snelweg over en gaan daarna de eerste weg linksaf voor de groene route. Deze route staat niet aangegeven, maar is veel mooier dan de oorspronkelijke route die deels langs industrie en een grote weg Burgos inloopt.


De finish is bij de kathedraal. Hier vieren we het behalen van onze eindbestemming na “een stukje lopen”.

Naar Cardeñuela de Riopico, 24,5 km,  16-29 graden. Hoogtemeters 502, hoogste punt op 1150 meter (Alto de la Pedraja). Een prachtige lange etappe: de klim naar de Alto de la Pedraja, de lange wandeling door het bos, de legendarische kerk en pelgrimsherberg van San Juan de Ortega, de prehistorische opgravingen in Atapuerca en het Kruis Cruz de Matagrande bovenop de berg waarvandaan Burgos is te zien.

Het was weer wennen, een slaapzaal met anderen die al om vijf uur vertrokken terwijl er pas om kwart over zes voldoende licht zou zijn om de berg op te gaan. Bovendien was het de eerste nacht dat het buiten weer kouder was en we weer slaapzak of lakenzak of sommigen zelfs een deken nodig hadden. Zo zijn we allemaal al vroeg wakker en te vroeg klaar voor vertrek. Om 6 uur beginnen we met de klim omhoog. Nog te vroeg om mooie fotoos te maken van het uitzicht op het dorp en de herberg die we met gezien hebben. We starten direct naast het hotel met de 3,6 kilometer lange klim naar de Alto de la Pedraja (op 1158 meter).

We passeren een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Spaanse Burgeroorlog die hier in 1936 om het leven kwamen.

De volgende 8 kilometer zijn minder inspannend over brede paden door het bos met halverwege een rustplaats voor pelgrims met zitjes.

En dan eindelijk is daar San Juan de Ortega met haar legendarische Romaanse kerk, pelgrimsherberg en gezellige bars. De kerk is nauw verbonden met bijna 1000 jaar pelgrims.

Vanaf San Juan merken we dat we op de Meseta, de Spaanse hoogvlakte zijn. We lopen door weilanden naar het volgende dorpje Agès op 1000 meter hoogte. Daar zien we de traditionele Castiliaanse architectuur van vakwerkhuizen en lemen huizen (gemaakt van aarde en stro).
Over de weg lopen we vervolgens naar het volgende dorp Atapuerca. In de grotten bij dit dorp zijn resten van de 800.000 jaar oude Homo Antecessor opgegraven, een vroege mensachtige die mogelijk een voorouder is van zowel de Neanderthalers als de moderne mens. Atapuerca is tegenwoordig een Unesco-werelderfgoed locatie.

Na een laatste klim bereiken we de Alto de Atapuerca met haar kruis Cruz de Matagrande en iets verderop een labyrint. Hier zien we voor het eerst de torens van de kathedraal van Burgos in de verte liggen.

Vanaf dit punt begint de afdaling naar Burgos. Maar eerst hebben we nog een overnachting en maaltijd na 6 kilometer in het plaatsje Cardeñuela Riopico.

12 juli: Naar Villafranca Montes de Oca, 13 km.  18-32 graden. Een korte makkelijke etappe vandaag door verschillende dorpjes. Een soort kroegentocht. Er zijn er vier op deze relatief korte afstand.

Belorado is historisch bekend om zijn traditie in leerbewerking (cuero/piel), maar tegenwoordig ook om de vele moderne kunstuitingen.
We zien mooie muurschilderingen, onder andere van een vrouwelijke pelgrim en afdrukken van handen en voeten op de grond.

De afstand is relatief kort vandaag. We passeren enkele dorpjes met gezellige bars.

Aan het eind van de ochtend zijn we op onze eindbestemming Villafranca Montes de Oca.


We slapen in het hotel San Anton Abad met een apart gedeelte voor pelgrims, een mooie plek om ’s middags uit te rusten in de tuin of op het terras. ’s Avonds eten we een pelgrimsmenu in het restaurant van het hotel. Villafranca is een belangrijke halte vóór de “gevaarlijke” oversteek van de Montes de Oca — De middeleeuwse pelgrims waren hier beducht voor struikrovers in de dichte bossen.

11 juli: naar Belorado 15 kilometer 18-32 graden.  Veel vals plat van 600 naar 810 meter. Vandaag laten we de regio La Rioja achter ons en lopen de veel grotere regio Castilla y Leon binnen. We cirkelen rond de autoweg N120 met verschillende dorpjes en omleiding vanwege de verlenging van de snelweg A-12.

Het pad vanuit Grañon is gemakkelijk, goed gemarkeerd en voert door het uitgestrekte landschap van de nieuwe regio Castilla y León.
We verlaten La Rioja. Het aantal wijngaarden wordt ook minder. Het landschap verandert; we zien de uitgestrekte goudgele vlaktes van de Meseta, de Spaanse hoogvlakte.

Een deel van de route loopt langs de autoweg, met verschillende dorpjes onderweg. In het eerste dorpje Redecilla del Camino is een tempelierskerkje met een bijzonder 12de eeuws doopvont. Er zijn vrijwilligers om uitleg te geven.
Santo Domingo is in het dorpje Viloria de Rioja geboren. Daar is ook een ontvangst van pelgrims, door Nederlanders dit jaar gestart. In hun eigen woning bieden zij een soort ’thuis” voor pelgrims, die er hun eigen drankjes, hapjes en zelfs muziek kunnen maken. Een fijne onderbreking.

Na het dorpje Villamayor del Rio lopen we de laatste 5 kilometer langs de hoofdweg N-120. De herberg A Santiago aan het begin van Belorado maakt veel goed met haar tuin en zwembad(je).

10 juli: Naar Santo Domingo en Grañon,  22 km. 21-33 graden. Glooiend. Een etappe met weinig schaduw, tussen wijngaarden en velden, met uitzicht op bergen in de verte. We komen door het spookdorp Cirueña en de legendarische plaats Santo Domingo de la Calzada. Het zou weer heel warm worden vandaag, maar dat viel mee. Het weer was heerlijk toen we om zes uur vertrokken. Later zat de zon achter de wolken en was het pas 26 graden, toen we om 10 uur in Santa Domingo aankwamen. Dat voelde koel aan.

Het landschap blijft glooiend. We lopen langs  wijngaarden en graanvelden. Er zijn niet veel dorpen onderweg. Ik merk dat als je een tijdje naast of achter iemand met dezelfde pas loopt, je in een soort cadans komt. Het werkt meditatief. Fijn in zo’n mooie omgeving met een lekkere temperatuur.
Na 10 kilometer is er een bar open in het dorp Cirueña. Cirueña wordt ook het “spookdorp” genoemd omdat er veel eentonige nieuwbouw is. Veel woningen lijken niet bewoond. Alles zit potdicht. In het oude dorpje is gelukkig een bar open waar we kunnen ontbijten.

Daarna verandert het landschap. De wijngaarden verdwijnen en maken plaats voor uitgestrekte graanvelden. Je ziet pelgrims voor je op het pad, die klein lijken in vergelijking met de omvang van de velden en het landschap; Bovenop de heuvel waarvandaan we Santo Domingo zien liggen staat een standbeeld van de heilige; een passend eerbetoon aan dit historische en gevierde Camino-stadje.

Santo Domingo is bekend vanwege de legende over de pelgrim, en de haan en hen die tot leven werden gewekt. In de kathedraal zien we een hok met een levende haan en hen. In de crypte wordt op prachtige mozaïeken het leven van Santo Domingo uitgebeeld en de legende over de pelgrim verteld: het middeleeuwse mirakel van de “opgehangen maar niet gestorven pelgrim”. Toen de ouders hun onschuldige zoon levend aan de galg aantroffen, zei de rechter dat hij net zo levend was als de gebraden kip op zijn bord — waarop de kip tot leven kwam. Domingo Garcia, later heilig verklaard als Santo Domingo leefde in de 11de eeuw. Hij heeft veel voor de camino gedaan. Hij bouwde een brug, verbeteterde wegen en stichtte een pelgrimshospitaal.
 
De laatste 7 kilometer naar het mooie dorpje Grañon zijn voornamelijk vlak en rechttoe rechtaan. Als we vlakbij het dorp zijn, moeten we nog een heuvel over. Inmiddels voelt het weer warm en ook wat benauwd omdat de zon achter de wolken blijft.Heerlijk smaakte het etappedrankje onder de bomen.

Ons verblijf is luxe vandaag: een huis met 3 kamers met elk eigen badkamer, lage bedden met beddegoed en grote badhanddoeken. Grañon heeft een beroemde kerk annex herberg op de Camino met bijzondere glas in lood ramen.

9 juli: naar Azofra, 17 km. 18-35 graden. Glooiend landschap met rode aarde. Na 10 kilometer zijn we in Najera, een provinciestadje met het voor Spanje belangrijke klooster van Santa Maria la Real. Azofra heeft een bijzondere gemeenteherberg met 2-persoons kamertjes.
Door een glooiend landschap met rode aarde, wijngaarden en bodega’s lopen we over een onverhard pad richting  het stadje Najera. We zijn iets na zes uur vertrokken. Oorspronkelijk maakte dit pad waarschijnlijk deel uit van de oude Romeinse weg van Italië naar Spanje.

Vlak voor Najera beklimmen we de heuvel waar volgens de legende Roland uit het leger van Karel de Grote de Arabier en reus Ferragut versloeg.

Najera is een provinciestadje met het voor Spanje belangrijke klooster van Santa Maria La Real uit de 11de eeuw. Hier liggen Spaanse koniningen uit de middeleeuwen begraven

.

We eindigen in Azofra, 7 kilometer verder, een klein dorpje met een bijzondere gemeentelijke herberg. Als ik aankom zijn Poppie en Karin al met hun siësta begonnen.

De herberg heeft  kleine tweepersoonskamers met opgemaakte bedden en een terras met een badje waarin we onze voeten kunnen koelen.

8 juli: Naar Ventosa, 19,5km,  107,9 km, 20-38 graden. Glooiend (vrij vlak met een lichte stijging op het eind). Van 380 naar 649 meter. Logroño uit via parken. Onderweg stoppen we in Navarrete, een kleine plaats met een enorme kerk.

Het was heel rustig in het centrum van Logroño gisteravond. Op het terras tegenover de kathedraal zagen we dat het 41 graden was. Gek, het went bijna. Toch gingen we maar naar binnen om in een gekoelde ruimte te eten. Ook de slaapzaal in de herberg was koel. We hebben allemaal goed geslapen. Fijn zo’n hostel met moderne voorzieningen.


Om 6 uur lopen we in het schemerdonker door Logroño. Na een half uur vinden we een bar open voor ontbijt met een gevaarlijk hondje bij de wc.


Daarna lopen we Logroño mooi uit via parken en zien en horen veel vogels, zien eekhoorntjes en een stuwmeer. De temperatuur is aangenaam en de zon zit nog achter de wolken.

Daarna klimmen we naar een hoogte vanwaar we de plaats Navarrete zien liggen.

Vlak voor we het stadje binnenlopen  zien we de ruïnes van het 12de eeuwse pelgrimshospitaal San Juan de Acre. Daarachter de bodega  San Jacobo.

Navarrete is een kleine plaats met een grote kerk, zoals er veel zijn in Spanje. Hier nemen we een kijkje. De kerk heeft veel goud, maar is ook een rustpunt met mooie muziek op de achtergrond. Daarna stoppen we in een bar voor een (2de) ontbijt.
Als we Navarrete rond 10 uur uitlopen is het warm. We komen langs een kapelletje en een 12de eeuwse poort, ingang van begraafplaats. Hier hangt een herdenkingsbordje voor de Nederlandse of Belgische pelgrim Alice die onderweg  in 1986 op haar pelgrimstocht is overleden, en voor alle Sint Jacobs pelgrims die op de Camino zijn overleden.

We zien een gewonde torenvalk op een houtstapel. Het pad slingert daarna tussen de wijngaarden en daarna een stuk langs de snelweg.

Bij de afslag naar het dorpje Ventosa start een bijzondere foto-tentoonstelling.

Het dorpje Ventosa ligt bovenop een heuvel, is heel klein, maar heeft maar liefst 3 bars. Prima plekken om even bij te tanken. de herberg hebben we een eigen slaapzaal voor ons groepje.

7juli: Naar Logroño, 20  kilometer.  20 tot 40 graden.  Aankomst om 12 uur met 33 graden. Vandaag veranderen we van provincie. We komen in de regio La Rioja, bekend van de wijn. De eerste 10 kilometer tot het stadje Viana gaan door de natuur, zijn heuvelachtig, met soms flink klimmen en dalen. Daarna lopen we naar Logrono over paden en asfaltwegen, landelijk en langs industrie.

En België heeft weer gewonnen! Met 4-1 maar liefst, nota bene van de VS  die door interventie van Trump een speler mocht opstellen die anders nooit had mogen spelen. Poppie was weer in de wolken en liep weer met de vlag. En wij er achteraan natuurlijk! We zijn voor Belgie retteketet🥳

Het vertrek s ochtends voor zes uur ging verder ietwat moeizamer na een vrijwel slapeloze bloedhete nacht in een slaapzaal van een herberg die te weinig ventilatie had. Vooral de mensen op de bovenbedden hadden daar last van. Ik ben jaloers op Gerrit, de enige man in onze groep. Hij gaat liggen en slaapt direct waar dan ook.



Het prachtige ochtendlicht en de route maakt veel goed. We zijn inmiddels met 7. Mieke is onderweg terug naar Nederland. We zullen haar missen!


Vanuit Torres del Rio lopen we eerst door een natuurgebied, heuvels op en neer. Op een van de heuvels Alto del Poio zien we steenmannetjes en herdenkingstekens aan geliefden. Je kunt daar een steentje bij leggen.

De laatste kilometers tot de plaats Viana zijn vlakker en lopen vooral langs graanvelden.


Viana is een mooi oud stadje en de laatste plaats in Navarra vóór we in de regio La Rioja komen. Hier stoppen we in  één van de cafés voor ons ontbijt.
Rond 9 uur gaan we verder. Het is inmiddels al 24 graden en nog zo’n 10 kilometer lopen naar Logrono. Gelukkig is de route afwisselend. Ons eerste rustpunt is een kapel met een Jeroen Bosch achtige tekening. Heel bijzonder.

Daarna komen we in de Communidad La Rioja. Eerst passeren we wat industrie. Daarna klimmen we omhoog zodat we goed uitzicht op de stad krijgen. We halen een stempel bij Felisa, inmiddels de kleindochter van de beroemde Felisa die daar in de vorige eeuw vele jaren lang alle pelgrims onderweg een stempel gaf. Over haar is een film gemaakt. Via een brug komen we in het centrum van Logroño.

Om 12 uur komen we bij de herberg aan die pas om 13.00 uur open gaat. Eerst maar een etappedrankje dan. De herberg is splinternieuw en type hostel. De temperatuur binnen is heerlijk. We hopen ook de komende nacht.

6 juli:  Naar Torres del Rio 20 km. 18-39 graden. Glooiend, minder klimmen en dalen door een uitgestrekt landschap met graanvelden en wijngaarden. Onderweg lopen we door het stadje Los Arcos met de prachtige Santa Maria kerk en een gezellig plein met terras (na 12 km). De laatste 8 kilometer naar Torres del Rio zijn vlakker dan het eerste deel vandaag.

Het wordt steeds warmer, vandaag zelfs 39 graden. Dat betekent zo vroeg mogelijk vertrekken. Om kwart over 5 zaten we al aan het ontbijt en om kwart voor 6 verlieten we het plaatsje Villamayor om in een eerst best donker maar iets later prachtige omgeving de eerste 12 kilometer naar Los Arcos te lopen. We lopen  door een uitgestrekt landschap met glooiende wijngaarden (we naderen La Rioja), graanvelden en uitzicht op heuvels.

Na 12 kilometer verzamelen we in het eerste dorp Los Arcos op het plein voor de kerk.
Het is bloedheet als we 8 kilometer verder bij onze herberg aankomen. Maar we mogen gratis gebruik maken van het zwembadje in het hotel ernaast.

Het 12de eeuwse 8-hoekige kerkje van van Santo Sepulchro is origineel Unesco werelderfgoed. Er zijn maar twee 8-hoekige kerkjes in Spanje, in Eunate bij Puente La Reina en dit tempelierskerkje.

De 13de eeuwse Christus is met vier spijkers gekruisigd met de voeten uit elkaar in plaats van met de voeten over elkaar aan 1 spijker zoals je meestal ziet.